RuleSpeak a implementacja w narzędziach


RSPodczas jednej z rozmów z analitykami biznesowymi dużej instytucji finansowej dyskutowaliśmy temat sposobu integracji reguł biznesowych z modelem procesów biznesowych. Temat wyszedł zupełnie przy, tak zwanej, okazji i przy tej samej okazji zdominował całe spotkanie. Punktem wyjścia było zapytanie, czy i w jaki sposób biznes ma specyfikować reguły w maszynie regułowej, która będzie następnie wykorzystana do implementacji zautomatyzowanych procesów podczas udzielania kredytów hipotecznych. Przyczynkiem do zapytania były zaś planowane szkolenia dla specjalistów dziedzinowych banku z zakresu obsługi maszyny regułowej w zakresie specyfikowania reguł. Na pytanie, skąd pomysł, aby specjaliści dziedzinowi mieliby być odpowiedzialni za zasilanie maszyny regułowej regułami, padła odpowiedź, iż taka jest decyzja IT, uzasadniona tym, iż reguły biznesowe, jak sama nazwa wskazuje, są regułami biznesu i to właśnie Ludzie Biznesu, powinni nimi zarządzać.

Z ostatnią częścią zdania należy się zgodzić, natomiast nie wydaje się, by specjaliści dziedzinowi byli odpowiednimi osobami do zasilania maszyn regułowych informacjami, gdyż podobnie jak narzędzia do automatyzacji procesów, są to składniki wykonawczo-uruchomieniowej platformy informatycznej. Osoby odpowiedzialne za kształt reguł biznesowych i przyświecających im polityk (nomenklatura Business Motivation Model), powinni dysponować narzędziami, które wspierają ich w tym działaniu i abstrahują od ich wsparcia technologiami informatycznymi. Najprościej uargumentować tę tezę faktem, iż w każdej organizacji istnieje spora liczba reguł biznesowych, które nigdy nie będą wspierane bezpośrednio rozwiązaniami informatycznymi, a jednocześnie ich istnienie w zasobach informacyjnych firmy jest istotne (najczęściej, reguły takie są specyfikowane w różnej maści procedurach i rozporządzeniach, stanowiąc bardzo rozproszone repozytorium architektury biznesowej). Innym argumentem jest spory dysonans pomiędzy naturalnym językiem specjalistów dziedzinowych, a językiem maszyn regułowych.

Skoro jednak nie w maszynach, nie w procedurach (czytaj: edytorach tekstu), to gdzie?

Reguła biznesowa

Nim odpowiem na pytanie „gdzie”, przypomnę definicję reguły biznesowej, zamieszczoną w specyfikacji SBVR.

Business rule – rule that is under business jurisdiction.

Oznacza to, iż Biznes (specjalista dziedzinowy) odpowiada za specyfikowanie i utrzymanie w aktualnej postaci zasad przezeń ustanawianych.

Czym jest rule?

Rule – proposition that is a claim of obligation or of necessity.

Innymi słowy, rule, jest ograniczeniem swobody postępowania, podczas gdy, reguła biznesowa, jest ograniczeniem wynikającym z decyzji określonego Biznesu. Decyzji Biznesu, określonej przez Biznes.

Dedykowane narzędzia do zarządzania regułami biznesowymi

Idealnym miejscem na repozytorium tego rodzaju informacji są dedykowane narzędzia, pozwalające na specyfikowanie precyzyjnych, jednoznacznie zrozumiałych reguł biznesowych w języku naturalnym, albo bardzo do niego zbliżonym. Najbardziej zaawansowanym, spośród znanych mi produktów jest RuleXpress (url), rozwijany w ścisłej współpracy z Ronaldem Rossem oraz Silvie Spreeuwenberg, oparty o język RuleSpeak – zgodny ze standardem SBVR. Integralną częścią narzędzia jest produkt o nazwie FactXpress (url), umożliwiający tworzenie modelu koncepcji, na którym bazują specyfikacje reguł biznesowych. Z uwagi na brak doświadczenia w stosowaniu produktu, nie będe zagłębiaj sie w jego funkcjonalność; pozwolę sobie natomiast napisać ciut więcej na temat innego produktu, który od wielu lat mam okazję wykorzystywać.

Visual Paradigm

Visual Paradigm (url) jest zaawansowanym narzędziem do tworzenia modeli zarówno na poziomie architektury biznesowej jak i rozwiązań informatycznych wspierających funkcjonowanie organizacji. Jest jednocześnie jedynym znanym mi narzędziem tej klasy, które w tak zaawansowany sposób wspiera definiowanie reguł biznesowych

Podobnie, jak w przypadku wspomnianego produktu RuleXpress, Visual Paradigm umożliwia tworzenie modelu koncepcji według zasad określonych przez Ronalda Rossa. Więcej o języku napiszę w kolejnych wpisach dotyczących modelu koncepcji, natomiast teraz ograniczę się jedynie do zamieszczenia mini modelu, którym chciałbym się odwołać do intuicji.

 

Model koncepcji

Model koncepcji

Rozkładając rysunek na SBVR’owe składowe, widać, iż zdefiniowane(1) zostały dwie ogólne koncepcje rzeczownikowe (Klient, Zamówienie), oraz jedna koncepcja czasownikowa (złożone przez). Stosowana w treści wpisu terminologia metamodelu SBVR pochodzi z autorskiego jego przełożenia na język polski przez firmę AION. Fragment metamodelu dotyczący omawianego zakresu prezentuje poniższy rysunek.

Fragment metamodelu SBVR

Fragment metamodelu SBVR

Utworzony model koncepcji stanowi fundament dla definiowania reguł biznesowych, które powinny się doń odnosić. Zgodnie z zasadami opisanymi w języku RuleSpeak (patrz: wpis o polskiej wersji języka RuleSpeak), definiując reguły biznesowe powinno się wykorzystywać zarówno określony szyk zdania, jak i słowa kluczowe, o jasno określonym znaczeniu.

Powracając do narzędziowego aspektu zarządzania regułami biznesowymi, poniższy rysunek prezentuje graficzną reprezentację reguły biznesowej w Visual Paradigm, będącą autorska propozycją producenta produktu. Standardowo, reguła biznesowa jest reprezentowana jako prostokąt o ściętym lewym, dolnym roku z nazwą oraz identyfikatorem umieszczonym wewnątrz.

Symbol reguły biznesowej

Symbol reguły biznesowej

Treść reguły biznesowej, jest opisywana w edytorze reguł, którego główną wartością jest wykrywanie w treści wyrażeń pisanych w języku naturalnym odwołań do koncepcji oraz słów kluczowych i tworzenia fizycznych doń odwołań. Dla przykładu, reguła biznesowa Zamówienie klienta, została wyspecyfikowana jako Zamówienie musi być złożone przez dokładnie jednego Klienta. Z treści reguły biznesowej jasno wynika, iż odwołano się w niej do koncepcji: Zamówienie, Klient oraz złożone przez. Odwołana te zostały wykryte przez narzędzie i odpowiednio wyróżnione, co prezentuje poniższy rysunek.

Reguła biznesowa w narzędziu Visual Paradigm

Reguła biznesowa w narzędziu Visual Paradigm

Wnikliwy czytelnik z pewnością zauważy, iż koncepcją która została zdefiniowana w modelu jest Klient, podczas gdy w treści reguły biznesowej dokonano odmiany słowa, umieszczając w niej słowa Klienta. Niestety, narzędzie nie wykrywa automatycznie odmiany przez przypadki, natomiast udostępnia mechanizm, przy pomocy którego problem można rozwiązać. Z każdą koncepcją można bowiem skojarzyć synonimy (w narzędziu: Alias), i jako synonim potraktować..odmieniony wyraz, tym sposobem uzyskując oczekiwany rezultat.

Synonimy

Synonimy

Druga z obserwacji, jaką można poczynić analizując treść reguły biznesowej, jest fakt wyróżnienia wyrażenia musi. To z kolei wynika z wykrycia zdefiniowanego słowa kluczowego języka RuleSpeak, stanowiącego element konfiguracyjny produktu. Zgodnie z zaleceniami polskiej wersji tłumaczenia RuleSpeak, wyrażenie musi – będąc odpowiednikiem angielskiego must –  stanowi słowo kluczowe, wskazujące na obligatoryjność warunku po nim następującego. Poniższy rysunek przedstawia omawianą funkcjonalność pakietu Visual Paradigm. Oprócz słów kluczowych wprowadzono do narzędzia także zalecane sformułowania, dzięki czemu weryfikowana jest zgodność tworzonych specyfikacji reguł biznesowych z szerszym aspektem zaleceń RuleSpeak.

Konfiguracja słów kluczowych RuleSpeak

Konfiguracja słów kluczowych RuleSpeak

Podsumowanie

Wydaje się, iż delegowanie ludzi Biznesu do pracy z typowo informatycznymi narzędziami, jakimi są maszyny regułowe, nie jest działaniem optymalnym z punktu widzenia skuteczności i efektywności prac w ramach architektury biznesowej. Wykorzystanie dedykowanych języków i narzędzi do tego celu pozytywnie wpłynie zarówno na skuteczność jak i efektywność tych prac, pozostawiając w rękach poszczególnych interesariuszy działań analitycznych adekwatne do ich kompetencji oraz zakresu odpowiedzialności środki.

Oczywiście, z wpisu niniejszego nie należy wyciągać pochopnych wniosków, iż zarządzanie regułami biznesowymi na poziomie architektury biznesowej jest tak trywialne, jak tu opisano a narzędzia nie wymagają żadnych dodatkowych rozszerzeń. Tak nie jest. Celem natomiast było wskazanie potencjalnych kierunków poszukiwań oraz zainteresowanie RuleSpeak, bez względu na to, czy dedykowane narzędzia zostaną zastosowane, czy też reguły będą opisywany tylko i wyłącznie w edytorach tekstowych, czy arkuszach kalkulacyjnych. W każdym z tych przypadków, RuleSpeak przyniesie wymierne korzyści.

(1) Oczywiście, za nazwą kryje się jej definicja, co zostało pominięte w tekście.

2 uwagi do wpisu “RuleSpeak a implementacja w narzędziach

  1. Pingback: IT czy nie IT, oto jest pytanie. | Artur Kasprzyk

  2. Pingback: Ad vocem: IT czy nie IT, oto jest pytanie. | Artur Kasprzyk

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s